* حشر س 528 - آيا حيوانات غيرانسانى هم نظير انسان حشر دارند يا نه ؟ ج - آيهء : « ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ ؛ پس از آن همهء حيوانات به سوى پروردگار خود محشور مىشوند » « 1 » متكفل جواب از اين سوال است همچنانكه آيهء : « وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ ؛ و به ياد آر آن روزى را كه وحوش محشور مىشوند » « 2 » قريب به آن مضمون را افاده مىكند ، بلكه از آيات بسيار ديگرى استفاده مىشود كه نه تنها انسان و حيوانات محشور مىشود ، بلكه آسمانها و زمين و آفتاب و ماه و ستارگان و جنّ و سنگها و بتها و ساير شركائى كه مردم آنها را پرستش مىكنند و حتى طلا و نقره‌اى كه اندوخته شده و در راه خدا انفاق نگرديده همه محشور خواهند شد ، و با آن طلا و نقره پيشانى و پهلوى صاحبانشان داغ مىشود . اگر چه قرآن كريم درخصوص اين گونه موجودات تعبير به « حشر » نفرموده ، لكن چنين فرموده است : يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ ؛ روزيكه آسمان و زمين به آسمان و زمين ديگرى تبديل و همه براى خداى واحد قهار ظاهر مىشوند » « 3 » و نيز فرموده : « وَ جُمِعَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ ؛ زمانيكه مهر و ماه جمع مىشوند » « 4 » و آياتى ديگر « 5 » شبيه اين آيات . « 6 »

--> ( 1 ) . سورهء انعام ، آيهء 38 . ( 2 ) . سورهء كورت ، آيهء 5 . ( 3 ) . سورهء ابراهيم ، آيهء 48 . ( 4 ) . سورهء قيامت ، آيهء 9 . ( 5 ) . ر . ك : سورهء زمر ، آيهء 67 ؛ سورهء انبياء ، آيهء 99 . ( 6 ) . الميزان ؛ ج 7 ، ص 107 . [ با تصرف ]